Overzicht incidentele baten en lasten

Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor (artikelen 19c, 23b en 28c) dat gemeenten zowel bij de begroting als bij de jaarrekening een overzicht van incidentele baten en lasten presenteren. Dit overzicht is noodzakelijk om transparant te maken welke onderdelen van het financiële resultaat een tijdelijk karakter hebben. De gemeentelijke exploitatie is opgebouwd uit zowel structurele als incidentele posten, maar het uitgangspunt is dat gemeenten structurele taken uitvoeren en daarover structurele baten en lasten verantwoorden. Incidentele posten vormen daarop de uitzondering. Zij komen slechts tijdelijk voor, kennen een duidelijke en onvoorwaardelijke einddatum en hebben een omvang die het begrotingssaldo daadwerkelijk beïnvloedt. Mutaties in reserves worden volgens de BBV ‑ regelgeving als incidenteel aangemerkt, omdat zij geen structurele inkomsten ‑ of uitgavenstroom vormen en de aanwezigheid van de reserve zelf per definitie eindig is. De uitgaven op de reserve afschrijving vormt hierop de enige uitzondering.

Het onderscheid tussen structurele en incidentele posten is van groot belang voor de beoordeling van de financiële positie. Structurele baten en lasten zijn verbonden aan gemeentelijke taken waarvoor geen einddatum bestaat en vormen daarmee de basis van de exploitatie. Incidentele baten en lasten beïnvloeden het saldo van het rekeningjaar slechts tijdelijk en dienen daarom afzonderlijk herkenbaar te zijn. Bij de kwalificatie van een post als incidenteel zijn zowel de aard van de post als de ondubbelzinnige tijdelijkheid bepalend.

Het opnemen van het overzicht incidentele baten en lasten is essentieel om vast te stellen welk deel van het jaarrekeningresultaat eenmalig is en niet kan worden ingezet voor structurele doeleinden. Hiermee wordt voorkomen dat tijdelijke voordelen worden geïnterpreteerd als duurzame financiële ruimte. Daarnaast is het overzicht noodzakelijk voor het vaststellen of de gemeente, zoals voorgeschreven in de Gemeentewet, structureel en reëel in evenwicht is. De toezichthouder beoordeelt expliciet in hoeverre structurele lasten worden gedekt door structurele baten en maakt bij die beoordeling nadrukkelijk gebruik van dit overzicht.

Bij het opstellen van de jaarrekening 2025 is het onderscheid tussen structurele en incidentele baten en lasten toegepast conform de artikelen in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Daarbij is aangesloten bij de Notitie structurele en incidentele baten en lasten van de Commissie BBV, zoals deze van toepassing is tot en met verslagjaar 2025. Daarnaast is kennisgenomen van de Notitie incidenteel‑structureel die is vastgesteld in het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv) van november 2023. De in maart 2026 geactualiseerde BBV‑notitie structurele en incidentele baten en lasten treedt in werking met ingang van begrotingsjaar 2027 en is derhalve niet toegepast op deze jaarrekening.

In onderstaand overzicht zijn per programma de incidentele baten en lasten met een eenmalig of tijdelijk karakter opgenomen.

Onderstaand worden de incidentele bedragen uit de tabel toegelicht. Een post wordt als incidenteel aangemerkt indien sprake is van een tijdelijke activiteit met een duidelijke einddatum en een materiële financiële omvang. In de tabel zijn uitsluitend posten groter dan € 100.000 opgenomen. Hierdoor geeft het overzicht een voorzichtig beeld, aangezien kleinere incidentele uitgaven buiten beschouwing zijn gelaten en het totaal aan incidentele uitgaven daarmee feitelijk hoger ligt dan hier wordt gepresenteerd.

Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht

Tweede kamer Verkiezingen (lasten € 438.000)
De uitgaven hebben betrekking op de Tweede Kamerverkiezingen 2025 die gehouden werden op 29 oktober 2025. De verkiezingen zouden oorspronkelijk gehouden worden in maart 2028, maar werden vervroegd na de val van het kabinet.

Ontwikkelen en inrichten van innovatieve participatie-infrastructuur (lasten € 139.000)
De middelen voor dit project zijn bedoeld voor innovatie en het eenduidig ontwikkelen en inrichten van participatief werken en tenslotte ook de verankering hiervan. Na verankering van de nieuwe participatie-infrastructuur is het mogelijk om bij beleid en projecten de ontwikkelde werkwijze, kennis en instrumenten te benutten om participatie in de praktijk op een goede, inhoudelijke en professionele manier vorm te geven.

Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht

Crisisopvang Oekraïners (lasten € 15.088.000, baten € 16.004.000)
Dit betreft de kosten voor de crisis opvang van Oekraïners en de rijksvergoeding daarvan.

Project AZC (lasten € 193.000, baten € 400.000)
Kosten voor voorlichting en aanloopactiviteiten rond de opening van een asielzoekerscentrum in 2026, met bijbehorende eenmalige vergoedingen voor deze activiteiten en voor grondgebruik.

Integraal veiligheidsplan (lasten € 398.000)
In 2025 zijn diverse projectmatige activiteiten uitgevoerd in het kader van het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026. Het betreft o.a. uitvoering van het actieplan straatintimidatie, opzetten van een Risk Factory, cyberveiligheidscampagnes, het project ‘Preventie met Gezag’ in Dordt-West en het actieplan ondermijning. Deze kosten zijn tijdelijk van aard en specifiek toe te wijzen aan het plan.

Aanpak overlast (lasten € 171.000)
Dit betreft de kosten voor het tijdelijke plan van aanpak voor aandachtsgebieden, waarvoor tot en met 2026 een taskforce is opgezet om de fysieke en sociale leefbaarheid en veiligheid ter plaatse weer op orde te brengen.

Eenmalige storting in de FLO voorziening brandweer (lasten € 140.000)
Het betreft een eenmalige storting in de voorziening functioneel leeftijdsontslag voor brandweerpersoneel vanwege cao ‑ actualisaties. De FLO ‑ regeling is een vroegpensioenregeling voor medewerkers in zware brandweerfuncties die vóór 2006 onder het overgangsrecht vallen. Hiermee betreft dit een incidentele last.

Plan van aanpak Kromhout (lasten € 118.000)
De kosten die in 2025 zijn gemaakt voor de aanpak van het aandachtsgebied Kromhout, waarvoor tot en met 2026 een tijdelijke taskforce is opgericht, zijn bedoeld om de fysieke en sociale leefbaarheid en veiligheid ter plaatse te verbeteren.

Onderzoek 'florerend Biesboschcentrum' (lasten € 100.000)
Betreft onderzoekskosten voor het project Florerend Biesboschcentrum in 2025, dat hiermee afgerond is.

Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht

Opgave energietransitie (lasten € 664.000)
Er is tot 2026 incidenteel budget beschikbaar voor de opgave 'Energietransitie'. De uitgaven betreffen onder andere de uitrol van het warmtenet, duurzame opwekking en het stimuleren van energiebesparing.

Campagne programma 'Schoon' (€ 506.000)
Tijdelijke campagne gericht op zwerfafvalreductie, waarbij extra activiteiten zijn uitgevoerd op het gebied gedragsverandering, aanspreken en gerichte handhaving. De campagne bestaat uit maatregelen ter verbetering van leefbaarheid en vermindering van overlast door minder/geen zwerfvuil c.q. bijplaatsingen. Onderdeel van de campagne was de pilot om binnen drie uur (drugs)-afvaldumpingen te verwijderen.

Opgave prestatielijnen klimaat (lasten €446.000)
Er is tot 2026 incidenteel budget beschikbaar voor de opgave 'Groenblauw'. De middelen zijn ingezet voor innovatie en stimuleringsmaatregelen op gebied van klimaatadaptatie.

Groenblauwe schoolpleinen (lasten € 156.000)
Betreft incidentele subsidie aan basisscholen voor het vergroenen van schoolpleinen in de periode tot en met 2025, projectgebonden en geen onderdeel van de reguliere exploitatie.

Implementatie binnenstadsvisie (lasten € 127.000)
Betreft tijdelijke programmatische kosten voor de binnenstad, met een duidelijke looptijd binnen de Agenda 2030 ‑ investeringen. Het gaat om projectmatige ontwikkel ‑ en voorbereidingskosten voor het inspelen op veranderend consumentengedrag en marktdynamiek en zo een impuls aan de Dordtse binnenstad te geven (winkels, kantoren, commercieel vastgoed).

Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht

Innovatieve interventies in het sociaal domein (lasten € 908.000)
Dit betreffen tijdelijke interventies in het voorveld in het sociaal domein gedekt uit incidentele middelen met als uiteindelijk doel, dat de kosten aan de zwaardere (jeugd-) zorg c.q. maatwerkvoorzieningen WMO op lange termijn verminderen of minder hard stijgen. De impuls bestaat onder andere uit de projecten met einddatum 2026 inzake:

• eenzaamheid tegengaan in de wijken Crabbehof en Wielwijk.
• extra inzet bij cliëntondersteuning, zodat inwoners sneller en passender de weg naar zorg (WMO, jeugdhulp, WLZ) kunnen vinden.
• onderzoek- en ontwikkeldiensten bij de sociale wijkteams (zoals armoedeprogramma's Schouders onder stress en Vroeg Eropaf, ruimere openingstijden en extra programmering bij ontmoetingsplekken, jongerenwerk op scholen).
• ontmoetingsplekken in de wijk (zoals verbouwing De Nieuwe Stoof en tijdelijke programmering Het Polderwiel).
• uitvoeringsbudget voor sociaal pontonniers om alternatieve maatwerk-oplossingen op het sociaal domein te regelen.

Programmalijnen armoedebeleid en minimaregelingen (lasten € 842.000)
Het kabinet laat het op dit moment afweten om inwoners aan de financiële onderkant van de samenleving te voorzien in voldoende bestaansmiddelen. Uitkeringen en minimumloon zijn onvoldoende om in eerste levensbehoeften te voorzien. Alleen de Rijksoverheid heeft het mandaat en de instrumenten om dit structureel te repareren. Vanuit incidentele middelen kiest de gemeente Dordrecht ervoor om tijdelijk (tot en met 2026) de minima- en armoederegelingen te intensiveren met verschillende projecten en programmalijnen.

Uitvoering visie sportparken (lasten 732.000)
Betreft resterende eenmalige kosten in 2025 voortkomend uit de uitvoering van de 'visie sportparken', waaronder de laatste termijn van de schadeloosstelling voor de verplaatsing van een sportclub en de sloop van de oude locatie inclusief WRM ‑ maatregelen (woonrijp maken) op de nieuwe locatie.

Domeinoverstijgend samenwerken (lasten € 405.000, baten € 391.000)
Betreft subsidie met looptijd 1 januari t/m 31 december 2025 voor domeinoverstijgende samenwerking tussen gemeenten, zorgverzekeraars en zorgkantoren, gericht op het verbeteren van zorg thuis en het uitstellen of voorkomen van instroom in de Wet langdurige zorg.

Subsidieregeling nieuwbouw en/of renovatie sportvoorzieningen (lasten € 245.000)
Betreft tijdelijk, eenmalig budget voor de subsidieregeling nieuwbouw en/of renovatie van sportaccommodaties volgens de 1/3 ‑ regeling. De kosten voor vernieuwings- of renovatieplannen worden door drie gelijke delen gedekt, namelijk subsidie, lening en eigen middelen.

Ontwikkelagenda Netwerk MT-Jeugd (lasten € 346.000, baten € 231.000)
Dordrecht is penvoerder voor de regionale ontwikkelopgaven op het gebied van jeugdhulp. Deze opgaven worden/zijn door het Netwerk MT Jeugd opgepakt tot en met 2026.

Inrichting 'No-label plekken' (lasten € 220.000)
Een no label-plek is een laagdrempelige, beschikkingsvrije algemene voorziening gericht op zeer kwetsbare inwoners die, onder huidige wettelijke kaders, tussen de wal en het schip raken. De gemeente wil met de 'no label-plekken' op een vernieuwende manier mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt activeren en hun kansen op een betaalde baan vergroten met als bijkomend voordeel dat ook de levendigheid in de wijk vergroot wordt.

Stimulering sportdeelname basisschoolleerlingen (lasten € 203.000)
Betreft tijdelijk programma (2023–2026) ter bevordering van sportdeelname en zwemvaardigheid onder Dordtse basisschoolleerlingen, bestaande uit eenmalige middelen voor een sportbudget per leerling, begeleiding richting sportaanbieders en ondersteuning bij nieuwe lidmaatschapsvormen, aangevuld met het tijdelijk bekostigen van vervoer naar zwemlessen om achterstanden in zwemvaardigheid weg te werken .

Professionalisering sportverenigingen (lasten € 112.000)
In het kader van de sportvisie wordt een kwaliteitsslag gemaakt op de sportparken (ontwikkelbudget). Het betreft een eenmalige investering. De middelen zijn beschikbaar in de periode 2023-2026. Ook wordt tijdelijk extra ondersteuning aan sportverenigingen geboden, vanwege de vele uitdagingen die sportverenigingen hebben. Het gaat hierbij onder andere om ledenbehoud en het goed besturen van de club.

Lerend en Ondernemend Dordrecht

Dordts leerprogramma (lasten € 1.151.000)
Met het Dordts leerprogramma (DLP) wordt in de periode 2022-2026 subsidie verstrekt voor activiteiten met een eenmalig of projectmatig karakter om buiten schooltijd de ontwikkelachterstand bij leerlingen (van 0-12 jaar) in 11 specifieke onderwijsinstellingen in Dordrecht weg te werken.

Afrekeningen Arcade (lasten € 568.000, baten € 351.000)
Betreft na-ijlende lasten en baten die in 2025 via de gemeentelijke begroting lopen als gevolg van de doordecentralisatie van het primair (speciaal) onderwijs en de overdracht van schoolgebouwen aan Arcade, waaronder afrekeningen van exploitatieverschillen (o.a. energiekosten) en de afronding van overdrachten van enkele resterende schoollocaties.

Sloop St. Bernhardschool (lasten € 554.000)
Betreft incidentele lasten in verband met sloop- en asbestsaneringskosten die na de doordecentralisatie van het primair (speciaal) onderwijs niet langer binnen de onderwijsbegroting vallen en voor zover niet te activeren, incidenteel zijn gedekt.

Campusontwikkeling (lasten € 519.000, baten € 204.000)
Betreft de financiële afwikkeling rond de campusontwikkeling van de coöperatie Leerpark. De coöperatie heeft geen eigen vermogen en het tekort over 2025 is in gelijke mate tussen de leden (gemeente Dordrecht en Da Vinci) verdeeld. Verder betreft het de subsidieverlening aan 'Hi Delta' (2022–2025), een regionaal innovatie- en human ‑ capitalplatform binnen de Regio Deal dat start-ups ondersteunt. De baten bestaan uit een provinciale bijdrage voor de 'Maakfabriek' en terugontvangen middelen door een lagere subsidievaststelling aan de Dordrecht Academy over de jaren 2021–2023.

Smart society (lasten € 128.000)
Voor het laatst in 2026 worden diverse projecten en activiteiten uitgevoerd in het kader van het programma Smart Society Dordrecht. Het betreft o.a. de ontwikkeling van een digitale tweeling, pilotprojecten rond armoedebestrijding en leefbare binnenstad, en het opzetten van een ecosysteem voor digitale samenwerking.

Bouwend en Bereikbaar Dordrecht

Grondexploitaties (lasten € 30.441.000, baten € 37.864.000)
Op basis van het verloop van grondexploitaties worden de winstnames bij het afsluiten van een grondexploitatie gestort in de algemene reserve grondbedrijf. Conform de handreiking van de provincies is hier per definitie sprake van incidentele posten.

Grondexploitaties - mutatie balanspost voorraden (lasten € 39.106.000, baten € -/- 24.874.000)
De mutatie met de balanspost voorraden wordt conform de regelgeving afzonderlijk opgenomen.

Programmakosten 'StadsAs' (lasten € 785.000, baten € 271.000)
Betreft incidentele plan ‑ en ontwikkelkosten voor het project StadsAs, een integrale gebiedsontwikkeling op en langs het spoor die wordt voorbereid ten behoeve van de MIRT ‑ verkenning Oude Lijn. Deze verkenning is een gezamenlijke onderzoeksfase van Rijk, provincie, regio, ProRail en gemeenten binnen het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport, gericht op het verkennen van oplossingen voor grote bereikbaarheids- en verstedelijkingsopgaven, in dit geval de groei langs de spoorlijn Leiden–Den Haag–Rotterdam–Dordrecht. De inzet voor StadsAs Dordt betreft tijdelijke werkzaamheden voor analyse, afstemming en planvorming tussen onder andere het stationsgebied, de Spuiboulevard, het Maasterras en het Gezondheids ‑ en Leerpark.

Extra inzet Omgevingswet (lasten € 413.000)
Dit project betreft de extra inzet voor de implementatie van de nieuwe Omgevingswet.

Financiën van Dordrecht

Organisatie transitietrajecten (lasten € 2.124.000)
Kosten in het kader van het tot en met 2026 lopende transitietraject waarmee de gemeente Dordrecht zich positioneert als servicegemeente binnen de Drechtsteden en nieuwe taken wordt ingericht. In dit traject worden integrale systemen, data ‑ gedreven programmamanagement, en organisatiebrede werkprocessen ontwikkeld en geïmplementeerd om Dordrecht te versterken als moderne, verbonden en wendbare organisatie. Hierbij zijn tevens het project Ombuigingen en het In Control ‑ programma, die gericht zijn op het structureel verbeteren van sturing, beheersing en financiële houdbaarheid. Al deze werkzaamheden bestaan uit tijdelijke ontwikkel ‑ , verander ‑ en implementatieactiviteiten.

Transitie naar het nieuwe Dordthuis (lasten € 2.077.000)
Dit betreft de voorbereidingskosten die niet geactiveerd worden voor het nieuwe Dordthuis en de verhuizing daarnaartoe vanuit het oude Stadskantoor die in 2026 zal plaatsvinden.

Verkoopresultaat vastgoed (lasten € 510.000, baten € 172.000)
Bezit is maar één keer te verkopen, dus is er altijd sprake van incidentele baten. In lijn met de incidentele verkoop- en tijdelijke verhuuropbrengsten Tot de daadwerkelijke verkoop is sprake van tijdelijk beheer. In lijn met de incidentele verkoopopbrengsten worden ook de beheerlasten van de panden die op de dispositielijst staan verkocht te worden als incidentele lasten aangemerkt. De verhuurbaten van de dispositiepanden zijn ook onderdeel van de hier opgevoerde incidentele baten.

Onderzoekskosten aanpak Energiehuis (lasten € 113.000)
Het 'Energiehuis' is een uniek industrieel erfgoed uit begin 1900 dat in 2014 is getransformeerd van een elektriciteitscentrale naar een theater en muziekcentrum. Het monumentale pand heeft te maken met technische problemen aan de 'schil'. Er zijn meerdere onderzoeken uitgevoerd naar de oorzaak. Hieruit is op te maken dat gevels en daken tijdens de renovatie onvoldoende zijn hersteld en onderhouden. Hiernaast zijn de gevels niet voldoende aangepast aan het gewijzigde gebruik (van opslagruimte naar muziek en kantoorfunctie). Tenslotte kennen de klimaatinstallaties beperkingen.

Waardecorrectie aandelen (lasten € 100.000)
Betreft een waarderingsaanpassing op de gemeentelijke deelneming in InnovationQuarter, waarvoor in 2025 een verliesvoorziening van € 100.000 is getroffen. Deze correctie betreft een eenmalige bijstelling van de boekwaarde op basis van een voorzichtige waardering van het financiële risico, en maakt geen deel uit van de reguliere exploitatie.