Havens

Kerncijfers
Het areaal omvat diverse elementen zoals waterbodems, kademuren, constructies en meer. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de hoeveelheden en/of oppervlakten van deze elementen. Het areaal steigers is toegenomen als gevolg van het project 'Steiger- en Halteerplan' en veranderingen in het areaal van de wijk Stadswerven en de Biesbosch.

Kwaliteitsniveau
Water speelt een centrale rol in de geschiedenis en identiteit van Dordrecht en is diep verweven met het karakter van de stad. Dordrecht profileert zich nadrukkelijk als stad van, met en aan het water. Om dit watergebonden imago te behouden en te versterken, is het van groot belang dat de binnenhavens en kades op een toekomstbestendige wijze worden beheerd en onderhouden De beleidsvisie Dordtse Binnenhavens vormt het richtinggevende kader voor het assetmanagement van het havenareaal. We zetten in op een optimaal en toekomstbestendig gebruik van havens en kades, passend bij hun functie en karakter. Dat omvat het vergroten van zichtbaarheid en beleefbaarheid van het water, het stimuleren van maritiem toerisme, het verbeteren van bereikbaarheid en toegankelijkheid en het versterken van verbindingen over het water. Veilig gebruik, duurzaam vervoer, economische vitaliteit en vergroening op en rond het water zijn eveneens speerpunten die het beheer en onderhoud sturen. Vanuit assetmanagementperspectief vraagt dit om een beheerstrategie waarin veiligheid, prestaties, kosten en risico’s in samenhang worden afgewogen. Inrichting, beeldkwaliteit en belevingswaarde spelen hierin een belangrijke rol, gezien de prominente bijdrage van havens en kades aan het historische stadsbeeld. Havens moeten ordelijk, veilig en herkenbaar zijn. Rommelige of onveilige situaties moeten worden voorkomen. De principes schoon, heel en veilig vormen daarom een leidend kwaliteitsniveau voor inspecties en onderhoud. Het steiger- en halteerplan draagt bij aan het verbeteren van de functionaliteit, toegankelijkheid en gebruikerswaarde van de Dordtse steigers.

Onderhoud wordt uitgevoerd op basis van een risicogestuurd inspectie ‑ en monitoringsregime, waarmee de staat van kades, steigers en overige assets periodiek wordt beoordeeld. Meldingen van inwoners, ondernemers en gebruikers worden waar mogelijk snel opgepakt. Er wordt ingezet op duurzaam en kostenefficiënt beheer, deelvervanging waar dat kan en zo veel mogelijk , levensduur verlengend onderhoud, hergebruik van materialen en toepassing van duurzame varianten met een lange levensduur. Zo worden bijvoorbeeld alleen aangetaste bovendelen van meerpalen vervangen. Oude basaltblokken, breuksteen en meerpalen worden hergebruikt en sommige meerpalen krijgen een tweede leven als zitbank.

De onderhoudstoestand van het areaal kan als volgt worden weergegeven:

Kademuren
Het onderhoud aan de kademuren in Dordrecht vindt plaats op basis van een vastgesteld inspectieplan. Jaarlijks worden metingen en technische inspecties uitgevoerd om de staat van kademuren en funderingen te beoordelen en tijdig zicht te krijgen op de noodzaak van groot onderhoud of vervanging. Sinds 2024 is Dordrecht aangesloten bij de 'City Deal Tijdloze Grachten'. Binnen dit samenwerkingsverband werken gemeenten, Rijksoverheid, maatschappelijke partners en marktpartijen samen aan het behoud van leefbare en aantrekkelijke grachten. Door kennisdeling, innovatie en opschaling komen methoden en technieken beschikbaar die bijdragen aan levensduurverlenging van kademuren. Het bijbehorende kennisnetwerk levert bovendien nieuwe toetsingsmethoden op, waarmee op locaties vaker minder ingrijpende maatregelen kunnen volstaan. Na enkele grote vervangingsprojecten zijn de meest kritische kademuren op orde. De focus verschuift nu naar instandhouding en levensduurverlenging. Daarbij wordt per locatie gerichter gekeken naar het specifieke probleembeeld, zoals bijvoorbeeld de staat van de funderingspalen, het onderloopsheidsscherm ter voorkoming van wegspoeling of de staat van het metselwerk. Daarna wordt gezocht naar passende maatwerkoplossingen.

Waterbodems
Tot en met 2028 wordt een structureel baggerprogramma uitgevoerd om de bevaarbaarheid van de havens te waarborgen. Dit programma is gebaseerd op onderhoudspeilingen en meldingen van ondieptes, die met name in de jachthavens tot knelpunten kunnen leiden.

Walstroomkasten
Walstroom is een essentiële schakel in de verduurzaming van de havenfaciliteiten en draagt bij aan het verminderen van milieubelasting. Een deel van de walstroomkasten is echter verouderd, met consequenties voor de exploitatie, de gebruikersbijdragen en de bedrijfszekerheid. Daarom is een integrale evaluatie nodig van hardware en software, contracten, organisatie en exploitatiemodel.
Veel storingen worden veroorzaakt door verouderde digitale componenten (zoals modems en software) die niet altijd snel leverbaar of vervangbaar zijn. Totdat de vernieuwing is doorgevoerd, kan het voorkomen dat schippers geen walstroom kunnen afnemen en aggregaten moeten gebruiken. Dit speelt onder meer bij kasten aan de Buitewalevest, Merwekade, Buiten- en Binnenkalkhaven, Wolwevershaven, Riedijkshaven, Bom- en Leuvehaven, Wantijkade en Touwslagerstraat. Ondertussen is gestart met het gefaseerd vervangen van modems om de betrouwbaarheid te verbeteren.

Afmeervoorzieningen
De afmeervoorzieningen van de Waterbus naderen het moment waarop groot onderhoud noodzakelijk is. Vanwege de onzekere continuïteit van de concessie is ervoor gekozen dit onderhoud voorlopig uit te stellen en de besluitvorming af te wachten. Zodra meer duidelijkheid is, wordt beoordeeld of en in welke omvang investeren in groot onderhoud passend en verantwoord is.

Actualiteit beheerplannen
In 2021 is de beleidsvisie 'Dordtse binnenhavens' vastgesteld. Deze visie richt zich op diverse aspecten die bijdragen aan de versterking van de binnenhavens. Het gaat daarbij om het vergroten van de zichtbaarheid en beleefbaarheid van de havens, het stimuleren van maritiem toerisme, het verbeteren van de bereikbaarheid en toegankelijkheid, en het optimaliseren van verbindingen over het water. Daarnaast wordt ingezet op veilig gebruik van het water, het bevorderen van duurzaam vervoer en het versterken van de economische positie van de binnenhavens. Ook vergroening op en langs het water maakt onderdeel uit van deze integrale benadering. Met deze aanpak wordt niet alleen gestreefd naar het waarborgen van de functionaliteit en veiligheid van de havens, maar ook naar het vergroten van hun aantrekkelijkheid en economische vitaliteit. Dit draagt bij aan een duurzame en toekomstbestendige ontwikkeling, in lijn met de bredere stedelijke ambities en beleidsdoelstellingen. De visie benoemt daarbij expliciet dat havens en kades toekomstbestendig moeten worden beheerd en ingericht. Een inrichting passend bij hun karakter, ordelijk en veilig in gebruik, met behoud van historische en beeldbepalende waarden en met oog voor de balans tussen levendigheid en leefbaarheid. Onderhouds- en herinrichtingsmomenten worden aangemerkt als kansen om zichtbaarheid, beleefbaarheid en vergroening te versterken en voorzieningen te verbeteren (zoals steigers, halteerpunten en walstroom). Dit vraagt om periodieke monitoring om te bezien of gebruik, inrichting en onderhoud nog aansluiten op de behoefte en beleidsambities.

In 2025 is gestart met de implementatie van een nieuw integraal beheersysteem binnen Havens en Constructies. Waar Havens voorheen gebruikmaakte van een afzonderlijk systeem, wordt nu aangesloten op het nieuwe beheerplatform van Constructies. Dit zorgt voor één uniforme informatiebasis voor inspecties, risico’s, onderhoudsbehoeften, prestaties en prioritering en sluit aan op de principes van professioneel assetmanagement in lijn met de uitgangspunten van de beleidsvisie (veilig, ordelijk, karaktervol, duurzaam en toekomstbestendig). De onderhoudswerkzaamheden worden in de tussentijd uiteraard als vanzelfsprekend uitgevoerd op basis van recente inspecties, maar de actualisatie van het beheerplan is nodig om te borgen dat onze onderhouds- en vervangingsopgaven blijven aansluiten op de beleidsmatige kwaliteitsverwachtingen en de beoogde monitoring- en verbetercyclus uit de visie.

Financiën

Wat zouden we doen in 2025

1. Uitvoeren ca. 20.000 m3 onderhoudsbaggerwerk in de Vlij, Vlijhaven en Plan Tij.
2. Vervangen ca. 240m kademuur Achterhakkers (Binnenkalkhaven).
3. Vervangen afmeerpalen Merwekade en Voorstraathaven (aantal nader te bepalen).
4. Vervangen van 10 stuks watertrappen diverse havens.
5. Schilderen paalkoppen in de Nieuwe haven, Wijnhaven, Hooikade, Buitewalevest.
6. Groot onderhoud waterbuspontons.
7. Onderhoud bodembestorting langs kademuren Buitenkalkhaven, Buitenwalevest, Groothoofd en Merwekade.
8. Upgrading walstroomkasten.
9. Monitoring kadeconstructie Wolwevershaven (kuipershavenzijde).

Wat hebben we gedaan in 2025?

1. Onderhoudsbaggerwerken starten januari 2026 in verband met uitloop baggerwerk Biesbosch, Zuidhaven en Kop van ’t Land al gebaggerd (±2.700 m³ naar baggerdepot Hollandsch Diep).
2. Kademuur Achterhakkers is vervangen, de inrichting achter de kade is gepland 1e helft 2026.
3. 24 stuks afmeerpalen vervangen in de Binnenkalkhaven. Afmeerpalen Merwekade/Voorstraathaven doorgeschoven naar 2026.
4. 9 stuks watertrappen vervangen in de Binnenkalkhaven.
5. Paalkoppen schilderwerk deels uitgevoerd in de Nieuwe Haven/Wijnhaven. Overige doorgeschoven naar 2026 (vaarseizoen).
6. Inspectie waterbuspontons uitgevoerd. Uitvoering 2026 (afhankelijk van concessie/continuïteit).
7. Inpeilingen Bodembestorting gestart, uitvoering onderhoud 2026 waar nodig.
8. Project walstroomkasten is aanbesteed (nov 2025); uitvoering loopt medio 2026.
9. Wolwevershaven (Kuipershavenzijde) marktconsultatie uitgevoerd. Verdere uitwerking en eventueel start uitvoering project in 2026.